Zuid-Afrika Informatie Zoeken

Zuid-Afrikaanse regeringspartij ANC (African National Congress) krijgt kado van 100 miljoen Euro van de Wereldbank

ook dit is Zuid-Afrika: de vervuilende steenkoolcentrale nabij ArnotDe Wereldbank (World Bank) heeft vorige vrijdagnacht een lening van 2,8 miljard Euro aan Eskom goedgekeurd. Eskom is een Zuid-Afrikaans staatsbedrijf dat het monopolie heeft voor de elektriciteitsproductie in Zuid-Afrika. Met de lening gaat Eskom ‘Medupi' bouwen, een nieuwe en krachtige steenkoolcentrale van 4.800 MW in Limpopo, de meest noordelijke van alle provincies van Zuid-Afrika. Alhoewel: Eskom gaat de nieuwe Medupi-centrale niet zelf bouwen: het heeft de bouwopdracht enkele maanden geleden al toegewezen aan Hitachi Power Africa, een bedrijf dat voor 25% eigendom is van de Zuid-Afrikaanse regeringspartij African National Congress (ANC). Het ANC bezit die aandelen via ‘Chansellor House', het eigen beleggingsfonds van het ANC. Economen hebben al berekend dat de regeringspartij ANC aan de bouw van de Medupi-centrale zo'n 100 miljoen Euro gaat verdienen. Een regeringspartij die de absolute meerderheid heeft beslist inderdaad wat het wil, en zo werd de toewijzing van het bouwcontract ondertekend door Eskom-baas Valli Moosa toen die ook in het nationaal uitvoerend comité van het ANC zat. Ons kent ons dus: Moosa had de bouwopdracht aan zichzelf toegekend... Gelegaliseerde corruptie, voor het astronomische bedrag van 100 miljoen Euro. Helen Zille, voormalig anti-apartheidsactiviste en huidig voorzitster van de Democratic Alliance, de grootste oppositiepartij van Zuid-Afrika, is verontwaardigd over de beslissing van de Wereldbank. Ze had vorige week nog gevraagd dat de Wereldbank het ANC zou verplichten om zijn Hitachi-aandelen te verkopen aan de nominale boekwaarde van één jaar geleden, maar blijkbaar hadden Eskom en Chansellor House voldoende mensen binnen de Wereldbank ‘overtuigd'. Volgens Helen Zille (Democratic Alliance) is de lening trouwens in strijd met het protocol van de Wereldbank omdat het geen project tegen armoede is. Eskom en het ANC ontkennen dit: volgens hen "is een reusachtig bouwproject, en is ook werkgelegenheid armoedebestrijding".

Ook vanuit milieuverenigingen wordt verontwaardigd gereageerd op deze investering in een klassieke centrale. Dat Zuid-Afrika over 10 jaar een nieuwe elektriciteitscentrale op steenkool gaat openen is immers volledig in tegenspraak met de beloftes van het land tijdens de Klimaatconferentie 2009 van Kopenhagen om de CO2-uitstoot en het gebruik van fossiele brandstoffen te verminderen. Steenkool is namelijk de meest vervuilende brandstof voor een krachtcentrale. En het is cynisch vanwege een land dat de Klimaatconferentie van 2011 mag organiseren. Tijdens de finale stemming bij de Wereldbank hebben de Verenigde Staten, Italië, Groot-Brittannië en Noorwegen zich onthouden. En dat is spijtig, want één tegenstem had de Wereldbank-lening aan Eskom geblokkeerd. Volgens Sarwat Hussein, de woordvoerder van de Wereldbank voor Afrika, heeft niet alleen de opwarming van de aarde maar ook de zwakke energievoorziening in Zuid-Afrika meegespeeld bij de beslissing. "Slechts één op vier Afrikanen heeft toegang tot elektriciteit", aldus Hussein, de World Bank verantwoordelijke voor Afrika. Critici weerleggen die argumentatie: het klopt dat Zuid-Afrika elektriciteitscentrales te weinig heeft, maar er zijn voldoende alternatieven - zeker in Zuid-Afrika waar zonne-energie goedkoop kan geproduceerd worden en waar er voldoende open vlaktes zijn om ook windenergie rendabel te maken. Van de 2,8 miljard Euro die Eskom krijgt (leent) is minder dan 10% van de Eskom-lening voorzien voor hernieuwbare energie. En in tegenstelling tot de investering in de nieuwe Medupi-centrale op steenkool, is er voor die investering in hernieuwbare energie nog geen enkel project opgestart. De kans is dus groot dat ook die 10% voor steenkool zal gebruikt worden.

de steenkoolcentrale tussen Johannesburg en Soweto: mooi maar vervuilendMelita Steel van Greenpeace Africa vraagt zich af of de Wereldbank wel beseft in hoeverre klimaatverandering heel de wereld bedreigt - en ze merkt op dat steenkoolverbranding daar rechtstreeks toe bijdraagt. "Een archaïsch productiemodel met steenkool is geen rechtvaardige en ambitieuze oplossing voor de klimaatcrisis", aldus Melita Steele van Greenpeace Africa. Volgens haar brengt de Eskom-lening de geloofwaardigheid van de Wereldbank in gevaar, te meer omdat het honderdduizenden Zuid-Afrikaanse armen het effect van de CO2-uitstoot van de nieuwe centrale aan den lijve zullen ondervinden. Ook het World Wildlife Fund (WWF) is ongelukkig met de beslissing. Volgens Saliem Fakir van WWF Zuid-Afrika is er niet voldoende gezocht naar de mogelijkheden die hernieuwbare, duurzame energiebronnen hebben in Zuid-Afrika. Fakir kondigde aan dat WWF Zuid-Afrika zal proberen om de bouw van nog meer steenkoolcentrales juridisch tegen te houden zolang de Zuid-Afrikaanse regering geen volledig geïntegreerd energieplan opmaakt. Ook GroundWork, een Zuid-Afrikaanse milieuorganisatie, is ontgoocheld. Volgens woordvoerder Bobby Peek is de beloofde armoedebestrijding via tewerkstelling immers maar tijdelijk. Peek (GroundWork) wijst er bovendien op dat Eskom momenteel al een tekort heeft aan steenkool, en dat het misschien hulp zal zoeken bij de vele illegale steenkoolmijnen.

Intussen is het wachten op de uitspraak van een rechtszaak die de Zuid-Afrikaanse mediagroep ‘Sake24' heeft ingespannen tegen Eskom. Eskom is de enige elektriciteitsleverancier van BHP Biliton, een groep met aluminiumsmelterijen in Richardsbaai (nabij Durban, Zuid-Afrika) en in Mozal (Mozambique). BHP Biliton verbruikt 2.100 MegaWatt elektriciteit, wat overeenkomt met 60% van een gemiddelde elektriciteitscentrale. 2.100 MW komt bv. overeen met het gezamenlijk elektriciteitsverbruik van Durban en Kaapstad. BHP Biliton is de beste klant van Eskom: de twee aluminiumsmelterijen gebruiken samen 6% van de totale elektriciteitsproductie van Eskom. Zopas heeft Eskom de elektriciteitsprijzen in Zuid-Afrika met 24,8% verhoogd, maar volgens Jan de Lange, onderzoeksjournalist van Sake24, is BHP Biliton vrijgesteld van de nieuwe verhoging. Zijn mediagroep heeft aan Eskom gevraagd hoeveel BHP Biliton betaalt per kw/u, en Sake24 baseert zich daarvoor op de Zuid-Afrikaanse PAIA-wet (Promotion of Access to Information Act - Afrikaans: Wet op die Bevordering van Toegang tot Inligting). Volgens Sake24-journalist Jan de Lange zijn er meerdere aanwijzingen dan Eskom al voor de recente prijsverhoging onder de kostprijs levert aan BHP Biliton. Hij vindt dit ongehoord omdat Eskom in voortdurende financiële nood zit, omdat het zijn tarieven voor gewone burgers op 1 april met 24,8% verhoogd heeft, omdat het nu een lening krijgt van de Wereldbank die door alle Zuid-Afrikaanse belastingbetalers moet terugbetaald worden en omdat geen enkel ander bedrijf vrijgesteld is van de nieuwe tariefverhoging. Eskom en BHP Biliton hebben geweigerd om Jan de Lange (Sake24) inzage te geven van hun prijsstructuur, en daarom heeft Sake24 aan de rechtbank verzocht om toepassing van de PAIA-wet te krijgen en Eskom te dwingen om inzage te geven van de prijs waaraan BHP Biliton elektriciteit koopt.

11 april 2010 - http://www.infozuidafrika.be - http://www.infozuidafrika.nl