Zuid-Afrika is met 45 miljoen ton de achtste grootste producent van ijzererts ter wereld; de wereldranglijst wordt aangevoerd door China (520 miljoen ton per jaar), Australië (270), Brazilië (250), India (150) en Rusland (105). Van die 45 miljoen ton productie ijzererts voert Zuid-Afrika zo'n 70% uit naar vooral China, Japan en Duitsland. Zuid-Afrikaans ijzererts wordt ontgonnen in de regio van Sishen, in de provincie Noord-Kaap. Sishen ligt op zo'n 250 km ten noordoosten van Upington en de dichtst bijzijnde Zuid-Afrikaanse haven is die van Saldanha, aan het toeristisch bekende Saldanhabaai / Saldanha Bay (aan de Atlantische Oceaan, in het noorden van de provincie West-Kaap). De haven van Saldanha heeft zich uiteraard toegespitst op de export van ijzererts, maar de afstand tussen Sishen en Saldanha is zo'n 860 km en die afstand kan enkel overbrugd worden via een spoorlijn. Die lijn, die bekend staat als de OREX - Ore Export Line - werd in 1976 aangelegd door Iscor/Yskor, de Zuid-Afrikaanse parastatale ijzer- en staalmaatschappij (Yskor = Yster Korporasie). Sedert 1977 wordt de Orex-lijn uitgebaat door Transnet Freight Rail, onderdeel van Transnet, de Zuid-Afrikaanse spoorwegmaatschappij. Orex is een éénspoor-lijn met 19 wisselpunten. De trein Sishen-Saldanha steekt de Oranje Rivier over, en voor het de Atlantische kust bereikt ook de Olifants Rivier. Dat gebeurt via een 1.035m lang spoorwegviaduct tussen Lutzville en Vredendal. Vandaar is het nog 90 km langs de kust tot Saldanha. Sedert de invoering van RDP-technologie (Radio Distributed Power) in december 2007 zijn de treinen 4 km lang (!) en bestaan ze uit 8 tot 10 locomotieven die 300 tot 342 wagons voortrekken. Het gewicht van de lading is 100 ton per wagon en de spanning op de lijn is daarom verhoogd van de normale 25 kiloVolt tot 50 kV.

Vorige vrijdag maakte GESAT, het Zuid-Afrikaans filiaal van het Amerikaanse General Electric, bekend dat het 100 dieselelektrische locomotieven mag leveren aan Transnet Freight Rail. Van die 100 locomotieven zullen er 10 gemaakt worden in de GE-fabrieken in Erie en in Grove City (USA) en 90 bij Transnet Rail Engineering South Africa. Voor General Electric is het de eerste keer dat het locomotieven van het type GE C30 ACi mag leveren in sub-Sahara Afrika. GE heeft al zo'n 1.200 locomotieven rijden in Afrika, waarvan 900 in Zuid-Afrika. Een C30ACi locomotief van GE levert 3.300 pk dankzij een elektronisch brandstof-injectie systeem. Begin 2011 moeten de eerste locomotieven afgeleverd worden. Een dieselelektrische locomotief heeft een dieselmotor die een elektrische generator aandrijft; met die elektriciteit worden elektromotoren gevoed die de trekkracht leveren. Het grote voordeel van diesel-elektrische treinen is dat de elektromotoren een enorm koppel hebben zodat de treinen vlot in beweging geraken. En eens rijdend kan de niet gebruikte gelijkstroom elektriciteit opgeslagen worden in grote accu's. Sishen ligt immers op een hoogte van 1.295m en Saldanha op zeeniveau. Het hoogste punt van de spoorlijn is zo'n 1.900m zodat de treinen zowel bergop als bergaf rijden. Met de nieuwe locomotieven verhoogt de capaciteit van de Orex-spoorlijn aanzienlijk en moet het voor Zuid-Afrika mogelijk zijn om de top-5 van werelduitvoerders van ijzererts te halen.

21 december 2009 - www.infozuidafrika.be - www.infozuidafrika.nl